Popelen

Met een redactrice heb ik afgesproken dat ik volgend jaar een roman voor haar ga vertalen. Het vertaalbare manuscript wordt half januari verwacht. Wel heb ik alvast een eerste drukproef gekregen zodat ik me kan inlezen.

Na een paar dagen ben ik door de drukproef heen. Ik heb een Excel-bestand met twee tabs gemaakt: een met lastige woorden en een met personages en hun kenmerken, en ik heb met behulp van Google Maps virtueel rondgelopen in het plaatsje en de omgeving waar het verhaal zich afspeelt. Kortom, al het voorwerk is gedaan.

En nu? Het liefst zou ik meteen beginnen, maar is dat slim? Stel dat er nog zinnen gewijzigd worden, er stukken tekst geschrapt worden die ik dan voor niets heb vertaald. Het is immers geen vertaalbaar manuscript. Ik besluit de stukken te vertalen die vrij definitief lijken: de informatie over de auteur en het dankwoord. Daar zal toch niets meer aan veranderen? Zal ik ook het eerste hoofdstuk doen? Wacht nou rustig af, houd ik mezelf voor, juist in zo’n eerste hoofdstuk kan nog veel veranderen. Een dag later kan ik het niet laten en vertaal alvast de eerste alinea van het eerste hoofdstuk. Wordt vervolgd…

Oorlog en terpentijn

Nu aan het lezen: Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans, De Bezige Bij, 2014.

Aan de hand van oude schriften die zijn grootvader hem heeft nagelaten, tekent Hertmans het leven op van Urbain. Van zijn armoedige kinderjaren in Gent, zijn droom om kunstenaar te worden, zijn traumatische ervaringen als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog en zijn huwelijk met de zus van zijn jonggestorven grote liefde.

Bekentenis van een boekvertaler

Ik durf het bijna niet te zeggen, maar in de psychologische thriller die ik nu aan het vertalen ben – Mirrorland van Carole Johnstone – ben ik vastgelopen op het woordje ‘night’. Dat komt doordat ik in vertaling overal hetzelfde woord wil gebruiken.
Cambridge Dictionary geeft de volgende definitie van ‘night’: the part of every 24-hour period when it is dark because there is very little light from the sun. Dan is het in het Nederlands soms avond en soms nacht. De definitie van ‘avond’ in Van Dale: tijd tussen dag en nacht, tijd waarin de duisternis intreedt, in ’t alg. het dagdeel tussen 18 en 24 uur. In het Nederlands begint de nacht na middernacht en niet zodra het donker wordt.
Waarom ik zo moeilijk doe? Omdat het hele boek draait om wat er ‘the last night of our first life’ is gebeurd. Wat dat is ga ik niet verklappen – het Engelse en Nederlandse boek verschijnen in het voorjaar van 2021 – maar het gaat om vier voorvallen waarvan er één voor middernacht en drie na middernacht plaatsvinden. En hoe jammer ik het ook vind, het zijn toch twee woorden geworden: avond en nacht.

Kill your darlings

Iedereen vertaler heeft ze wel, woorden of uitdrukkingen die je graag gebruikt. Misschien wel te vaak gebruikt.

Als ik in de laatste nakijkfase van een boekvertaling zit, controleer ik altijd even of ik sommige woorden niet te vaak heb gebruikt, dat wil zeggen vaker dan de gemiddelde vertaler. Het gaat bij mij dan om woorden als ‘sowieso’ of ‘destijds’. Ook weet ik dat ik een zwak heb voor het woord ‘misschien’, en dus ik ga kijken of dit op sommige plekken vervangen kan worden door ‘wie weet’ of ‘mogelijk’ of een constructie met ‘zou kunnen’.

En dan zijn er nog woorden die ik graag eens in een vertaling zou gebruiken, zoals ‘labbekakkerig’ en ‘bakkeleien’, maar die in een nakijkronde altijd sneuvelen en vervangen worden door ‘sloom’ en ‘kibbelen’.

Waar het in feite op neerkomt is dat in je vertaling je persoonlijke voorkeuren niet mogen doorklinken. Dus ja, hoe jammer het ook is, soms schrap ik een favoriet en kies ik toch voor een standaardwoord of een algemenere uitdrukking.

Wat niet wegneemt dat ik hoop dat ik ooit de uitdrukking ‘die heeft ook een sok te veel aan’ wel kan laten staan…

De experimenten

Nu aan het lezen: De experimenten van Marion Pauw, Lebowski Publishers, 2019.

Als haar stiefmoeder op sterven ligt, gaat Charlie voor het eerst na vijftig jaar weer naar haar toe om haar tijdelijk te verzorgen. Charlie is destijds van huis weggelopen omdat ze de kleineringen, de dwang en de verstikkende liefde van haar stiefmoeder niet meer aankon. Alma vertelt voor het eerst over haar oorlogsverleden, over Auschwitz, waardoor Charlie beter begrijpt waarom Alma bepaalde dingen heeft gedaan.

Boekverfilming

Tags

, , , , ,

Een van de leukste dingen voor een boekvertaler is als een door jou vertaald boek verfilmd wordt.

Het is me al eens keer overkomen. The Last Sin Eater van Francine Rivers (Nederlandse boektitel: De laatste zondeneter) werd in 2007 door Michael Landon Jr. verfilmd. De film is niet in de Nederlandse bioscopen te zien geweest, maar is wel met Nederlandse ondertitels als dvd verkrijgbaar.

En nu wordt er opnieuw een door mij vertaald boek van Francine Rivers verfilmd: Redeeming Love (Nederlandse boektitel: Bevrijdende liefde). De film wordt geregisseerd door D.J. Caruso en zal voorjaar 2021 in de Verenigde Staten uitkomen. Het is niet zo dat voor de ondertiteling de bestaande boekvertaling als uitgangspunt wordt genomen. Daarvoor wijkt het filmscript te veel af van het boek. Het is nu eenmaal geen kwestie van alle zinnen in beelden omzetten. Zo worden er soms verhaallijnen geschrapt of dialogen bij verzonnen. De boekvertaler is dus niet verantwoordelijk voor de ondertiteling. Toch vond ik het spannend toen ik The Last Sin Eater voor het eerst zag en dat zal bij Redeeming Love niet anders zijn. Het is toch een beetje je kindje…

Dorsvloer vol confetti

Tags

,

Nu aan het lezen: Dorsvloer vol confetti van Franca Treur, uitgeverij Prometheus, 2010

Het leven van een strenggelovige Zeeuwse gemeenschap wordt beschreven vanuit een meisje van twaalf, een slimme boerendochter en het enige meisje in een jongensgezin. Een verhaal dat draait om je plek vinden, jezelf zijn, ook als jouw denkbeelden afwijken van die van anderen.