Vertalersgeluk

Tags

Ook dit jaar weer trekt de Vertalersgeluktournee in april en mei door boekhandels in Nederland. Vertalers van boeken die op de longlist voor de Europese Literatuurprijs staan, komen vertellen waar ze bij het vertalen van deze boeken zoal tegenaan zijn gelopen. En ja, daar zitten ook momenten van vertalersgeluk tussen.

Voorbeelden van vertalersgeluk tijdens het vertalen:
* na lang zoeken een officiële vertaling van dat ene citaat vinden waarnaar verwezen wordt in het boek dat je aan het vertalen bent
* het juiste ritme van een zin weten te treffen, wat extra lastig is als je uit een taal vertaalt die ver van het Nederlands afstaat
* een deskundige vinden, bijvoorbeeld een paardenfystiotherapeut/patholoog/patissier, die je wil helpen bij jargon, want ook al is er veel op Google te vinden, er gaat niets boven een deskundige die precies de juiste termen weet

En als het boek dan eenmaal in de winkel ligt:
* een recensie in een krant of tijdschrift, waarbij wordt opgemerkt dat de auteur zo’n mooie stijl heeft (dat is voor een boekvertaler een groter compliment dan dat er staat dat een boek goed vertaald is!)
* enthousiaste reacties van lezers als ‘ik kon het boek gewoon niet weg leggen’

Op zulke momenten vergeet je even al die keren dat je tijdens het vertalen met de handen in het haar hebt gezeten.

Buitenlandse woorden in een Engelse roman

Tags

Buitenlandse woorden in een Engelse roman: in de Nederlandse vertaling wel of niet vertalen?

Ik ben momenteel in de Nederlandse vertaling een Engelstalige roman aan het lezen die zich grotendeels afspeelt in Frankrijk. Bij de vertaling is er herhaaldelijk voor gekozen om een Franse én een Nederlandse variant van dezelfde tekst neer te zetten. Een voorbeeld: Ça sent bon! Dat ruikt heerlijk,’ zei Nico. En nog een voorbeeld: ‘Attendez, tout le monde!’ riep ik. Wacht even iedereen!

Natuurlijk kun je aanvoeren dat er in de brontekst ook Franse zinnetjes, gevolgd door de Engelse vertaling, staan. En wat de vertaler gedaan heeft, is het Frans laten staan en het Engels door Nederlands vervangen. Toch moet je afwegen of je dat in de vertaling ook zo wilt. Bij literatuur zul je deze constructie moeten handhaven, maar bij populaire fictie? Het voegt couleur locale toe, dat zeker, maar de lezer snapt heus wel dat Fransen onderling Frans praten en geen Nederlands. Voor lezers die zowel het Frans als het Nederlands machtig zijn, komt het raar over dat personages in één zin twee keer hetzelfde zeggen. En lezers die het Frans niet beheersen, slaan de Franse tekst over, dus ook voor hen voegt het niets toe. Het is dan ook een oplossing waar ik in dit geval niet voor zou kiezen.

Boeken en zakelijke teksten vertalen. Gaat dat samen?

Tags

Veel vertalers vertalen óf alleen boeken óf alleen zakelijke teksten. Toch is er ook wat voor te zeggen om in beide genres te werken.
Word je van boeken vertalen een betere zakelijk vertaler?
‘Ja, dat denk ik wel,’ zegt Nellie Keukelaar, eigenaar van Vertaalbureau Keukelaar. ‘Het grootste deel van mijn werktijd gaat op aan het vertalen van romans en thrillers. Daarnaast vertaal ik voor diverse bedrijven websites, nieuwsbrieven en brochures. Wat ik bij zakelijke vertalers weleens zie, is dat ze erg vast blijven zitten aan de brontekst. Als boekvertaler kun je alleen de essentie van een verhaal overbrengen als je er als het ware boven gaat zweven. Je komt los van de brontekst en concentreert je op de bedoeling van de auteur. Zo zul je er soms voor kiezen om een woordspeling die in het Nederlands niet werkt, op die plek over te slaan om vervolgens ergens anders een woordspeling in te bouwen, zodat de auteur in vertaling net zo vindingrijk overkomt als in de originele tekst. Niet alleen de tekst moet kloppen, ook de sfeer die de tekst uitstraalt en de gevoelens die de tekst bij de lezers oproept. Ik ben, ook bij zakelijke vertalingen, pas tevreden over mijn vertaling als dat is gelukt.’

 

Philips-meisje van kamp Vught

Tags

, , , , ,

Nu aan het lezen: Philips-meisje van kamp Vught van Sanne van Heijst, Atlas Contact, 2016.

Gebaseerd op de memoires van het Duits-Joodse meisje Gerda Nothmann schreef Sanne van Heijst een non-fictieboek waaruit blijkt hoe het bedrijf Philips zich heeft ingespannen om Joodse werknemers aan te stellen bij het Philips-Kommando in kamp Vught en door de oorlog heen te loodsen.

Woordenschat vergroten

Tags

,

Om een goede professioneel vertaler te kunnen zijn, moet je over een grote woordenschat beschikken. Taal is echter niet statisch. Elk jaar komen er woorden bij, kijk maar naar het aantal nieuwe woorden dat elk jaar in de Van Dale wordt opgenomen, en woorden kunnen ook ouderwets worden. Het is dus zaak je woordenschat op peil te houden en uit te breiden.

Drie tips om je woordenschat uit te breiden:

  1. Lees veel en lees verschillende soorten teksten: romans, kranten, bijsluiters, tijdschriften, online nieuwsbrieven, enzovoorts.
  2. Kijk buitenlandse films op tv en zet de ondertiteling uit. Als je merkt dat je te veel mist en het verhaal niet kunt volgen, kies dan voor een film die je al eens hebt gezien.
  3. Maak een lijstje van maximaal vijf onbekende woorden die je op een dag leest of hoort en zoek de betekenis op.
  4. Kies elke dag een woord van de dag.

Mijn woord van de dag is vandaag halloumi. Ik hoorde het toen ik op de BBC naar Mary Berry’s Christmas Party zat te kijken. En vervolgens kwam ik het tegen in een receptentijdschrift van een grote supermarktketen. Het is dus eetbaar. Hoog tijd om op te zoeken wat het precies is. Halloumi = een traditionele, ongerijpte Cypriotische kaas gemaakt van een mengsel van geiten-, schapen- en koeienmelk. Weer wat geleerd…

Beëdigd vertaler zijn en blijven

Tags

,

Als beëdigd vertaler moet je ervoor zorgen dat je beëdiging geldig blijft. In praktijk betekent dit dat je binnen een periode van vijf jaar 80 PE-punten moet behalen, waarbij PE staat voor permanente educatie. Tot en met 2008 werd je als vertaler voor het leven beëdigd, met ingang van 2009 veranderde dit en werd je beëdiging telkens met vijf jaar verlengd als je aan alle eisen voldeed. Naast de eis van het behalen van voldoende PE-punten moet je kunnen aantonen dat je in de voorafgaande vijf jaar minimaal tien professionele vertaalopdrachten in je talencombinatie hebt gedaan en je moet een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) overleggen. Kortom, er komt heel wat bij kijken om beëdigd vertaler te worden en te blijven. De beëdiging van Nellie Keukelaar, eigenaresse van Vertaalbureau Keukelaar, is onlangs tot en met januari 2024 verlengd.

The Great Alone

Tags

, , , , , , ,

Nu aan het lezen: The Great Alone van Kristin Hannah. St. Martin’s Press, 2018.

Ernt Allbright, een Vietnamveteraan, krijgt te horen dat hij een huisje met wat grond in Alaska geërfd heeft van een van zijn voormalige dienstkameraden. In een opwelling besluit hij met zijn vrouw en dochter Leni naar Alaska te verhuizen, in de hoop daar een nieuwe start te kunnen maken. Aanvankelijk lijkt dat goed uit te pakken, maar als de lange winter intreedt, raakt Ernt weer in de greep van zijn oorlogstrauma’s.

Stiekem ben ik wel een beetje jaloers op Titia Ram,die dit boek in het Nederlands aan het vertalen is. De Nederlandse vertaling verschijnt in oktober 2018 bij uitgeverij Boekerij met als titel Aan het eind van de wereld.