Droom van Gouden Bergen

Tags

, , ,

Nu aan het lezen: Droom van Gouden Bergen van Ling Zhang, Signatuur, 2013. Uit het Engels vertaald door Anke ten Doeschate.

Familiekroniek die vijf generaties van een Chinese familie beslaat en in 1879 begint als de zestienjarige Fong Tak-Fat op de boot naar Canada (Gouden Bergen) stapt om daar een nieuw leven op te bouwen en tegelijk zijn in China achtergebleven familie te steunen. Het verhaal wordt vanuit een wisselend perspectief verteld, wat het boek afwisselend maakt, en ook wordt er geschakeld tussen het verleden en het heden (2004). Een boeiende roman die in Nederland niet de aandacht heeft gekregen die hij zeker verdient.

Advertenties

Als het beestje maar een naam heeft

Tags

, ,

Er zijn woorden die meerdere betekenissen hebben. Zo is een tafel een meubelstuk (ze zette de vaas met bloemen op de tafel) maar ook een rekenkundig begrip (de kinderen leerden de tafel van zeven). Dat verschijnsel komt in alle talen voor.

Vandaag stuitte ik bij het vertalen van een Engelse roman op een “swift”. De situatie is als volgt: een oudere man zit op een klif in Cornwall (Zuidwest-Engeland) en neemt doelbewust alles wat hij om zich heen hoort en ziet in zich op. Dan staat er: He can hear the scream of a swift splitting the airwaves.

Van Dale woordenboeken Engels-Nederlands geeft de volgende diervertalingen voor swift: gierzwaluw (familie Apodidae), boomgierzwaluw (familie Hemiprocnidae), stekelleguaan (genus Sceloporus), wortelboorder (familie Hepialidae) en kitvos (Vulpes velox). Omdat er in de zin bij staat dat het geluid in de lucht te horen is, vallen de stekelleguaan, de wortelboorder en de kitvos direct al af. Ik hoef dus nog maar te kiezen tussen een gierzwaluw en een boomgierzwaluw. Een zoektocht op internet leert dat de boomgierzwaluw alleen voorkomt in India, Zuidoost-Azië, Nieuw-Guinea en op de Salomonseilanden. Niet in Cornwall. Dan zou het dus een gierzwaluw moeten zijn. Ik vind een beschrijving van het geluid dat een gierzwaluw maakt: luid, schril, vaak in koor ‘srie srieie’. Daarna ga ik naar de website www.vogelgeluiden.nl en speel het geluidsfragment af van de gierzwaluw. Ja, dit is inderdaad het beestje dat ik moet hebben!

Meermansvertaling van een boek

Tags

, , , , , ,

Eind juni is De schreeuw van de strijder van Wilbur Smith verschenen, een spannende roman die ik samen met vier andere vertalers in vier weken tijd heb vertaald. Een meermansvertaling vraagt om een andere aanpak dan wanneer je een boek in je eentje vertaalt.

De voor- en nadelen voor de vertaler op een rijtje:

Voordelen: je hebt andere vertalers bij de hand die ook helemaal in dezelfde tekst zitten, je vragen als geen ander zullen snappen en dus ook met passende vertaaloplossingen kunnen komen. Je leert van de feedback van je co-vertalers. En als het goed klikt met je co-vertalers, kan het binnen het team ook heel gezellig zijn.

Nadelen: onderlinge afstemming kost tijd, veel tijd. Er moet een gezamenlijke woordenlijst worden aangelegd en bijgehouden, iets wat alleen goed werkt als alle vertalers die lijst consistent volgen en aanvullen. Nadat de persklaarmaker het hele boek heeft doorgenomen, zal een revisor de opmerkingen van de persklaarmaker verwerken. Ik vind het prettiger om zelf de opmerkingen van de persklaarmaker te verwerken, maar dat kan bij een meermansvertaling niet omdat iedereen dan aan zijn eigen stukje gaat sleutelen en dat onherroepelijk ten koste zal gaan van de consistentie die de persklaarmaker heeft willen aanbrengen. Je hebt als vertaler dus minder invloed op de definitieve versie van de tekst dan wanneer je een boek in je eentje vertaalt.

Al met al, voor de afwisseling vind ik het leuk om af en toe eens een meermansvertaling te doen. Voorwaarde voor een geslaagd project is wel dat het klikt met je co-vertalers en dat je erop kunt vertrouwen dat de uitgeverij de stijlverschillen wegpoetst, zodat het boek leest alsof het wel door één vertaler is gedaan.

Talencombinatie voor beëdigde vertalingen

Tags

, , ,

Pas geleden stond er een man aan de deur met een geboorteakte die beëdigd vertaald moest worden van het Pools naar het Duits. Ik zei dat het jammer was dat hij niet even van tevoren contact had opgenomen, want ons vertaalbureau is alleen beëdigd voor vertalingen Nederlands-Engels en Engels-Nederlands.

 

Hoe zit het ook alweer?

Een beëdigd vertaler is alleen beëdigd voor een bepaalde talencombinatie. Voor elke talencombinatie moet de vertaler bij de rechtbank aantonen dat hij of zij voldoende gekwalificeerd is om vertalingen te kunnen verrichten. Aan de hand van diploma’s en/of certificaten, soms in combinatie met een test, bepaalt de rechtbank of de vertaler kan worden toegelaten tot het register van beëdigd vertalers. Sommige vertalers vertalen daarnaast ook naar of uit andere talen. De vertaler mag zijn of haar handtekening en beëdigingsstempel echter alleen zetten op vertalingen in de talencombinatie waarvoor hij of zij beëdigd is.

Uitdrukkingen vertalen

Tags

, ,

Bij het vertalen van uitdrukkingen is het altijd oppassen geblazen, want niet alle uitdrukkingen hebben in andere talen een variant die er sprekend op lijkt. Met zoeken op kernwoorden in digitale woordenboeken kom je echter een heel eind.

Wat voorbeelden van uitdrukkingen die in het Engels en Nederlands elkaar lijken:

It rings a bell = Er gaat een belletje rinkelen.

It never rains but it pours. = Het regent dat het giet.

 

Het kan ook zijn dat de uitdrukking in de andere taal een beetje afwijkt:

Burn your bridges behind you. = Alle schepen achter je verbranden.

 

En dan zijn er de uitdrukkingen die uit volledig andere woorden zijn opgebouwd. Die zijn voor anderstaligen het lastigst te herkennen. Bij zulke uitdrukkingen gaat het dan ook vaak mis als men die door Google Translate laat vertalen. Probeer het maar eens met de 5 uitdrukkingen hieronder. Gelukkig wordt er bij de opleiding tot vertaler veel aandacht besteed aan het aanleren van idioom. Een gediplomeerd vertaler zal er in de andere taal dan ook zeker een passende tegenhanger voor weten te vinden.

 

Tot slot mijn top-5 van uitdrukkingen die in het Nederlands wel heel anders zijn dan in het Engels:

The leopard doesn’t change his spots = Een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken.

Don’t put all your eggs in one basket = Je moet niet op één paard wedden.

Make a mountain out of a molehill = Van een mug een olifant maken.

Bob’s your uncle = Klaar is Kees.

You can’t squeeze blood out of water = Van een kale kip kun je niet plukken.

The Underground Railroad

Tags

, ,

Nu aan het lezen: The Underground Railroad van Colson Whitehead, Doubleday, 2016.

Whitehead laat de clandestiene smokkelroute voor ontsnapte slaven, de zogenaamde ondergrondse spoorweg, letterlijk onder de grond lopen, compleet met locomotieven en stations. In de noordelijke staten van de Verenigde Staten is de slavernij al afgeschaft en een enkele slaaf durft niet alleen over vrijheid te dromen, maar zet zijn leven op het spel in een poging te ontvluchten. The Underground Railroad is het verhaal van Cora en Caesar, van de mensen die hen onderweg helpen en van de mensen die ze op de katoenplantage achterlaten.